…haldlaust geip, Óráð sem merkir ekkert

Veruleikinn er margræður, það eru gömul tíðindi og ný. Hvort sem um ræðir veruleikann sem slíkan, eða veruleika hvers og eins einasta manns. Munurinn á veruleika mannsins og veruleika heimsins er mikill, heimurinn sem heild virðist líða áfram eins og rafhlaða sem krefst engrar hleðslu annarrar en þeirrar að í veröld þessari iði allt af lífi, lífi sem sólin glæðir og gefur, en ef geislar hennar þrjóta, eru dagar okkar taldir og veruleiki heimsins öðlast aðra merkingu.

Maðurinn hefur alltaf þóst geta flogið, sjálfur er ég engin undantekning frá þeim draumórum. En takmarkanir mannsins eru svo miklar, því meira sem við reynum að brjótast úr viðjum þessara takmarkanna, því frekar komumst við nær þeim mörkum er binda okkur við þennan heim. Einar Benediktsson, eitt ástsælasta skáld þjóðarinnar orti svo vel:

Oss dreymir í leiðslu lífsins draum,
en látumst þó allir vaka,

Og það er enginn heimur nema þessi. Þannig er það víst í dag. Maðurinn telur sig sannarlega geta flogið, maðurinn getur gert allt. Það er nóg að kveikja á sjónvarpinu, eða bara líta út um gluggann. Hvert sem litið er sjáum við fólk, sem í sínum veruleika og í sínum mætti telur sig geta uppfyllt allt sem máli skiptir, geta megnað allt úr engu. En við höfum ekki vængi, það ætti að vera hverjum manni ljóst.

og hryllir við dauðans dökkum straum,
þó dauðinn oss megi’ ei saka.

Það er víst enginn heimur nema þessi, ég var jú búinn að fullyrða það. Er ég maður til að fullyrða það, er nokkur maður, maður til þess að standa undir slíkri fullyrðingu? Þessi spurning vísar aftur til veruleikans, þ.e. veruleika mannsins. Vængjalaus veruleiki mannsins getur aldrei nokkurn tímann svarað þessari spurningu, rétt eins og maðurinn er ekki í neinni stöðu til þess að útiloka hinn möguleikann, að til sé annar heimur.

Sumir eru öfundaðir af trú sinni. Í bók sinni “Iðrandi syndari” segir Isaac Bashevis Singer frá manni, Joseph Saphiro, sem háir mikið trúarstríð innra með sér. Saphiro segir m.a. á einum stað í bókinni að hann öfundi ákveðinn mann af trú sinni, maðurinn svarar og segir: “Trúin kemur ekki af sjálfu sér, það þarf að vinna fyrir henni”. Því er ég sammála. Hver segir okkur sosem að við höfum veðjað á réttan hest? En þetta er ekki svona einfalt, ekkert er svona einfalt. Lífið, dauðinn, trúin og efinn haldast í hendur í gegnum þessa daga, þessar vikur, og mánuði og þó nokkur ár sem okkur eru gefin. Ég tala um gjöf, lái mér það hver sem vill. Þessi ferna, líf, dauði, trú og efi, mynda og skapa þverstæður í veruleikanum sem geta birst okkur sem óyfirstíganlegt fjall, illkleift og fjarska bratt. Að minnsta kosti.

En veruleikinn heldur áfram, hvort sem að glíman sé löng eða stutt eða hvort hún sé háð yfir höfuð. Tilveran er engu að síður, eins og áður sagði, full af þverbrestum sem aldrei hverfa, áhyggjum sem aldrei linna, kvíða sem nagar að eilífu og sárum sem aldrei gróa. En þannig er veruleiki heimsins og mannsins og við fáum engu um þá ráðið nema að svo örlitlu leyti að vart er takandi fram. En þetta “örlitla leyti” getur vakið okkur af værum blundi, og sætt okkur við lífið. Sátt er jákvætt orð.

Ég lýk þessu á Shaksphere, ég hlustaði um daginn á minn uppáhalds útvarpsmann Eirík Guðmundsson flytja útvarpsþátt sinn um bandaríska rithöfundinn William Faulkner. Titll skáldsögu hans, The Sound and the Fury, er fenginn af láni úr Makbeð Shakespheres. Útvarpsþátturinn endaði á þessari tilvitnun Eiríks í Shakesphere:

Á morgun og á morgun og á morgun

þumlungast þessi smáspor dag frá degi

til loka hinstu lína á tímans bók

sljór farandsskuggi er lífið

leikari sem fremur kæki á fjölunum um stund og þegir upp frá því

stutt lygasaga þulin af vitfirringi

nei söguþula sögð af einu fífli

haldlaust geip, Óráð sem merkir ekkert

Part 2

Þá er komið að parti 2:

Áræðanlega ein allra besta mynd sem ég hef tekið. Myndin er tekin í Búdapest árið 2005 fyrir framan einhvern bílskur. Við hlið þessa bílskúr var forláta hattastandur sem að módelin tvö, Hörður og Geir settu á höfuð sitt og höfðu gaman af. Hörður er að hlægja þegar myndin er tekin, og samankrepptar varir Geirs gefa slíkt hið sama til kynna. Þetta var fyrsta landið sem við allir þrír fórum til í Austur-Evrópu. Við lentum í mörgum skemmtilegum ævintýrum í þeim skemmtilega hluta álfunnar, og var þetta upphafið af ferðalögum okkar á staði sem að fólk kýs sér ekki endilega til þess að fara í sumarfríið. 

Þessi ágæta mynd er tekin í paradísarþorpinu Orhid í Makedóníu við landamæri Albaníu. Myndin segir ekki mikið fyrst um sinn en við nánari athugun er mikil saga á bakvið hana. Þarna sjáum við einhverskonar herbergi til leigu, og til þess að fanga athygli ferðalangsins stendur “Private accomodation” í von um að hann sjái sért fært að gista þarna. Nokkrum dögum áður höfðum við félagarnir tekið næturlest til Split í Króatíu og komum þangað kl. 6 eða 7 að morgni. Þegar við drösluðumst á fætur í suðrænni morgunsólinni sem skein í gegnum lestargluggana, þá kom til okkar ungur maður sem bauð okkur “private accomodation”. Það var eitthvað við það hvernig drengurinn lét þessi orð útúr sér, ég veit ekki hvað það var, en það var mjög kómískt. Svo grjenuðum við úr hlátri í hvert skipti sem að við hermdum eftir honum, en þáðum að sjálfsögðu gistinguna. Á þessari mynd má einnig sjá reykinn góða sem er aðskiljanlegur hluti sígarettunar sálaugu, sem fylgdi mér lengi og eltir mig enn, en hefur ekki náð mér síðstu 2 mánuði.

Þessi mynd er af honum Teiti litla, sem er bróðir Hólmfríðar kærustunnar minnar. Teitur var í heimsókn á Kaplaskjólsveginum og Hólmfríður þurfti að skjótast út einhverja stund. Eins og við vitum þá er oft erfitt þegar einhvern nákominn manni fer í burtu og skilur mann eftir hjá einhverjum ókunnugum. Þetta reyndist Teiti svolítið erfitt fyrst en um leið og ég tók upp myndavélina þá var allt svo gaman. Hólmfríður kom svo stuttu seinna þannig að þetta reddaðist.

Þessi mynd er tekin á Vesturbakkanum, nánar tiltekið í borginni Ramallah árið 2005. Myndin er tekin á “checkpointi” þar sem að ísraelskir hermenn kíkja á vegabréf þeirra sem vilja fara á milli Ísraels og Palestínu. Þetta er engin venjuleg vegabréfaskoðun og getur hún endað með ósköpum. Það er hægara sagt en gert að komast á milli, og sértu frá Palestínu þá er það þrautin ein að standa í þessu basli alla daga. Án þess að fara nánar út í það þá var það ákveðin reynsla að vera í kringum hermenn daginn út og inn og reyna að skilja þetta hræðilega ástand sem er í gangi þarna.

Þessi mynd er tekin úr aftursætinu á leigubíl sem var á leið frá þessari “fyrrum” ráðstefnuhöll í Belgrad. Við félagarnir sátum í leigubíl og tókum ekkert eftir þessu sundursprengna húsi fyrren leigubílstjórinn maulaði út úr hægra munnvikinu (með sígó í vinstri): “Bomb búmbúmm USA”. Og við snérum okkur allir úr hálsliðnum og furðuðum okkur á því af hverju við tókum ekki eftir þessu. En þessi bygging varð semsagt fyrir sprengjum Bill Clintons (þess annars frábæra forseta) og NATO árið 1998 þegar loksins þótti nóg komið af þjóðarmorði Serba í Bosníu. Það er spurning hvað Kanarnir gera í dag, varðandi samskonar vandamál hist og her um veröldina? T.d í Súdan? Nei ætli þeir láti það ekki vera.

Það þarf nú engan snilling til að sjá hvar þessi mynd er tekin, í París, árið 2005. En það sem er þó sérstakt við hana er að hún er tekin uppi á toppi Sigurbogans, með þetta líka fína útsýni.

Við ætluðum ekki að finna leiðina upp á Sigurbogann, enda er hann staðsettur á umferðareyju, með 8 akreina hringtorg í kringum sig! Ég stakk uppá því að við tækjum “sénsinn” og hlypum yfir, en það þótti órað og það sem eftir lifði ferðarinnar varð ég þekktur fyrir slík glapræði í illfæri umferðarmenningu Evrópu.

Þessi er tekin í Reynivallakirkju í febrúar á þessu ári. Ég hafði þá nýlega fest kaup á “alvöru vél” og var svona að fikta með ljósop og annað. Myndin er s.s. af ljósakrónu kirkjunnar og svo er kórinn í baksýn. Kirkjan er hin fallegasta og var þetta hinn fallegasti dagur. Það var ískalt en það var logn, og ég hef margoft sagt það, að þegar það er logn á Íslandi, skiptir engu máli hvað það er kalt, því þá vill maður hvergi annarsstaðar vera.

Ég læt það vera að koma með ljóð í lokin, þó að eflaust væri hægt að finna eitthvað kjarnyrt um ljós og kirkjur:)

Þetta eru nú mest allt myndir af einhverjum ferðalögum, ég nú nóg af myndum af einhverju öðru, en einhverja hluta vegna eru þau mér minnisstæð.

Minnistæðar myndir síðustu ára, partur 1

Ég er mikið fyrir ljósmyndum, festi reyndar ekki kaup á alvöru myndavél fyrr en á þessu ári, en átti þar á undan misgóðar vélar. En á þeim vélum tókst mér (eða þeim er handfjatlaði vélina þá stundina) að taka margar skemmtilegar og minnistæðar myndir sem hver og ein hefur sína sögu. Ekki er oft unnt að sjá hvaða sögu mynd í myndaalbúmi hefur að geyma. Þessvegna ákvað ég að setja hér inn nokkrar myndir frá síðustu 2 árum sem að eiga allar sínar sögur. Myndir segja víst meira en þúsun orð, en oft geta meira en þúsund orð fylgt hverri mynd.

Þessi mynd er tekin einhverntímann í júlí eða júní árið 2005. Módel myndarinnar er góðvinur minn Geir, sem situr þarna á bryggjusporðinum í íslenskri miðnætursólinni.

Vart er þó hægt að kalla þetta bryggju, því að vatnið sem sjáum sólina speglast í er aðeins smá pollur rétt fyrir norðan Borgarnes. Geiri hringdi í mig seint þetta kvöld, og hreinlega skipaði mér að koma með sér, þar sem við værum að fara að synda í þessu forláta vatni.

Ég lét mig hafa það, og þó að vatnið hefði verið ískalt þá var kvöldið ógleymanlegt. Þetta var einmitt svo gott dæmi um það að “gera eitthvað”, frekar en að sitja heima og gera ekki neitt.

Tekin í Bethlehem í Palestínu árið 2005. Við vorum á göngu eitthvert kvöldið og þar voru þesar litlu stelpur að leika sér úti á götu.

Mér fannst þær sem skemmtilega lífsglaðar og brattar að ég spurði hvort þær vildu ekki láta taka mynd af sér. Þær héldu nú það. Í ljósi alls þess sem þessar stelpur hafa eða eiga eftir að upplifa var sérstaklega skemmtilegt, og jafnvel ljúfsárt að sjá hversu mikið þær nutu lífsins.

Þar sem þær búa á Vesturbakkanum verður gæfa þeirra og gjörvuleiki í framtíðinni líklega af skornari skammti en hjá jafnöldrum þeirra á Íslandi.

Þessi mynd er tekin á eyjunni Hvar í Adríahafinu sumarið 2006. Ég og góðvinir mínir tveir, Hörður og Heiðar, höfðum tekið ferju frá króatísku borginni Split yfir til eyjunnar Hvar.

Þar ætluðum við að skoða okkur um í einn dag og taka því rólega. Þegar á eyjuna var komið sáum við að hægt var að leigja gamaldags Citroen blæjubíl og keyra á honum um eyjuna.

Við biðum ekki boðanna og leigðum okkur einn og keyrðum fram og til baka á eyjunni góðu. Eftir á að hyggja var þetta einn eftirminnilegasti dagur lífs míns, það var svo margt sem kom á óvart í þessari ferð og þessi eyja var hreinasta perla.

Við nutum lífisns á þessum fáranlega blæjubíl, þeystumst um áttum þjóðveginn, þetta var frábært.

Þessi mynd ber kannski ekki mikið yfir sér, en hefur þó sína sögu, eins og allar. Þarna eru þeir félagar Heiðar og Hörður í serbnesku borginni Belgard. Eins og sjá má eru þeir ekkert sérstaklega upplistdjarfir á svipinn, enda voru við allir úrvinda af þreytu þegar þessi mynd var tekin.

Við höfðum tekið næturlest frá Sarajevo í Bosníu yfir til Belgrad, og tók sú ferð um 10 tíma. Ekki var mikið sofið á leiðinni því einhvera hluta vegna komu þarlendir lestarverðir inn í klefanna okkar á hverjum klukkutíma til þess að athuga með vegabréfið okkar farmiðanna. Við komum til Blegrad snemma um morguninn og upphófst þá mikil leit að gististað fyrir næstu nótt. Sú leit var langt frá því að vera auðveld, en á endanum fundum við okkur fínasta hótel sem var til í að gista okkur.

Veðrið í Belgrad lék ekki beint við okkur og einkenndist dvöl okkar í Serbíu yfir höfuð af miklum þyngslum, þá á ég við hinum séreinkennandi austur-evrópsku “persónuleikaþyngslum”. Þetta er kannski svolítið loðið málfar, en þið verðið bara að ráða í eyðurnar. Da.. nonono. neee. I dont know. ahhh.

Myndin er tekin á Markúsartorginu í Fenyjum árið 2005 og er af góðvini mínum Geir. Eins og sést er piltur að mata dúfur með fuglafóðri og viðrist öllum aðilum líka vel.

Aðeins örfáum andartökum síðar tók Hörður félagi okkar sig síðan til og hellti úr fóðurspokanum yfir höfuð Geirs með fyrirsjáanlegum afleiðingum. Mér finnst þessi stelling hjá Geira líka mjög áhugaverð, hún minnir mig á frelsarann sjálfan þar sem grunnstefið í þessari aðgerð Geirs er vissulega að gefa, en ekki þiggja.

Hvað Geira sjálfum finnst um þessa pælingu skal ósagt látið, en hann er nú staddur í Nikaragúa og heldur ótrauður áfram ævintýrum þeim er við lögðum upp með, ungir menn.

 

Vorkvöld í vesturbænum – Þessi mynd er tekin af mér og Herði í körfubolta í vesturbænum vorið 2007. 

 Það fylgir ekki sögunni hvort að ég skoraði úr þessari tilraun, eflaust hefur Hörður blokkað skítinn úr mér og sagt mér að fara heim.

Þó að myndin sé svarthvít (sem er seinna tíma lagfæring), þá finnst mér hún lýsa vorinu vel, og öllu því góða sem vorinu fylgir. Tómas Guðmundsson skáld orti svo um vesturbæinn:

Það kvað vera fallegt í Kína.

Keisararns hallir skína,

hvítar við safírsænum.

En er nokkuð yndislegra

- leit auga þitt nokkuð fegra –

en vorkvöld í vesturbænum?

Mér finnst þetta erindi gríðarlega skemmtilegt, sérstaklega þar sem ég tengi það við félaga mína og þessa eilífiu ævintýraþrá sem virðist aldrei geta slökknað. Sem er gott, hún á ekki að slökkna, en það er gott að hugsa heim og kunna að meta það sem maður á.

Þá er þetta orðið ágætt í bili, ég kem með annan myndapistil á næstum vikum eða dögum. Endilega segið skoðanir ykkar á myndunum.

Fóstbræður á DVD!

Já það má með sanni segja. Ég sá viðtal við Jón Gnarr í blaðinu um daginn þar sem hann fullyrti það að Fóstbræður yrðu gefnir út á DVD á næstunni, helst fyrir jól. Hann óskaði íslendingum sömuleiðis til hamingju með áfangann. Ég þakka honum kærlega fyrir.

Ef eitthvað gott var mótandi fyrir rótlaus og áhrifagjörn unglingsárin í lífi manns, þá var það Fóstbræður. Þvílíkir húmoristar, og svo klassískur húmor, tímalaus. Maður kennir ekki svona grín. Ófá hláturstárin hafa runnið við áhorf þessara þátta.

Ískaldur raunveruleiki kúgaðra eiginmanna. Helga Braga er langbesta leikkona okkar íslendinga. Hún getur brugðið sér í allra kvikynda líki.

Af síðasta misseri

Jæja verður maður ekki að láta vita af sér. Ég bloggaði síðast á föstudaginn langa, þetta er náttúrulega ekki hægt. Ýmislegt hefur á daga mína drifið síðan þá, skólinn búinn og vinna tekin við, verð í Borgarnesi í sumar að safna aurum fyrir komandi vetri. Hér áður fyrr kviðu menn fyrir haustinu, óvissunni og harðærinu sem lækkandi sól hafði í för með sér, eða eins og Bubbi sagði: “og með vindinum kemur kvíðinn”. Það er varla þannig í dag að nokkur hér kvíði vetrinum, allavega ekki með sama viðmóti og í den.

Það er furðulegt hvað það er alltaf erfitt að vera sæll með ríkjandi ástand, þegar ég var á fullu í prófunum í vor gat ég ekki beðið eftir því að komast heim í Nesið og í vinnu, og núna hlakka ég svakalega til þess að byrja í skólanum aftur. Þessi tilfinning kemur þó alls ekki til vegna leiða eða einhverskonar tilvistarkreppu, miklu fremur er hún sterk vegna þess að hér á ungur maður og ístöðulaus í hlaut. Kirkegaard sagði víst að enginn maður væri sannarlega ánægður nokkurn tímann, hann væri alltaf á einhvern hátt óhamingjusamur. Þessu er ég vissulega sammála, en það skiptir náttúrulega höfuðmáli að horfa á lífið með réttum gleraugum, sætta okkur við hvað við getum og getum ekki; lifa í friði og sátt við alla menn:)

 Annars var nokkuð gaman hjá mér síðastliðið föstudagskvöld, þá fórum við vinirnir í bústað upp í Húsafell og fögnuðum því að geta eytt saman smá tíma, þar heyrir til undantekninga að geta “hangsað” eins og einu sinni. Við Geir áttum okkar tilvistarspjall í heita pottinum, þetta er merkileg vinátta sem er á milli okkar, rífumst eins og hundur og köttur en kveðjumst alltaf með kossi. Á það ekki að vera þanning? Though love.

Ég hef verið gagnrýndur í vinahópnum fyrir að beita neikvæðri styrkingu í félagslegum samskiptum mínum við mína nánustu vini. Ég ætla ekkert að neita fyrir það, ég á það til að vera ósérhlífinn, sérstaklega í garð H&H, en svona er þetta bara. Though love.

Fyrir nær tveim vikum héldum við upp á 21. aldursár Heiðars með því að fara út að borða á einkar fínum sveitaveitingastað í Norðurárdalnum. Áttum svo gott kvöld í sumarblíðunni í Borgarfirði. Ég er ekki frá því að Borgarfjörðurinn geti veitt ritstífluðu skáldi andagiftina á ný. Að sjá Skarðsheiðina baðaða bleikum geislum sólarinnar að morgni dags er eitthvað sem fyllir mann af lífi.

Ég er gjörsamlega “hooked” á fréttum úr NBA-deildinni í körfubolta, ég er mikill “nýliðaperri” og hef eytt ófáum klukkustundunum síðustu vikur í að horfa á blaðamannafundi og alls kyns æfingar á netinu. Svona eru áhugamál manna misjöfn. Ég er ekki tilbúinn að kaupa það að Oden sé strax “franchise” spilari, það er ekki hægt að dæma pilt svo ungan, við munum öll hvernig fór fyrir Kwame Brown. Ég held hinsvegar að Durant sé algerlega málið, þvílíkur leikmaður! En ég hefði samt valið Oden nr.1 ef ég hefði verið GM hjá Portland, svona 7 feta durgar eru ekki á hverju strái, hann er enginn Egill Jónasar þessi!

Þessi NBA-árátta mín hefur dregið talsvert úr lestrarafköstum mínum í sumar, en ég hafði ætlað mér að leggja hin ýmsu bókmenntaverk að velli. Ég er að lesa Ugg og ótta eftir Kirkegaard eins og stendur, en væri til í að vera búinn að negla eins og tvö fagurbókmenntaverk í lok sumars. Það toppar ekkert góðar fagurbókmenntir, ekki ævisaga Steingríms Hermannssonar, þar er víst!

 Svo reyni ég eins og ég get, milli vakta í vinnunni, að heimsækja hana Hólmfríði. Þetta gengur svona misvel, en eins og segir einhversstaðar, góðir hlutir gerast hægt. Búin að vera saman í 1 og hálft ár, það er bara heill hellingur. Fór og heimsótti hana á Laugarvatn og daginn og fórum með mág minn í klippingu. Þess má til gamans geta að ég á tvo litla mága, einn er 9 mánaða og hinn tveggja ára.

“Ég sé þig hæddan hanga…

…á Hausaskeljastað” 

Í dag er langur föstudagur, í dag minnast kristnir menn píslargöngu frelsara síns. En er það svo? Hver er svo heill í trúnni að slík sé raunin, að hann sé minnst eins og vera ber?

Það er árlegur fréttaviðburður á Íslandi í kringum páska að heyra frá strangtrúuðum Filipseyjingum sem að minnast frelsara síns í verki. Þá meina ég bókstaflega, þeir láta krossfesta sig og húðstrýkja.

Okkur þykir þetta heldur vægðarlaus aðför til þess að sýna tilfinningar sínar, og margur hver fyllist viðbjóði þegar hann fréttir af slíkri athöfn.

Ég sá sýnt frá þessu í hádegisfréttunum í dag, og horfði á fullur undrunar ásamt móður minni. Við ygldum okkur bæði tvö yfir þessum ósköpum, en svo hugsaði ég með mér, þessir menn eru að minnsta kosti heilir í trúnni.

Þeir eru ekki á leið á ball í kvöld eftir kl. 00:00. Þeir trúa á Guð, og að sonur hans hafi látið lífið fyrir okkur.

Að sýna það á þennan hátt er ein leiðin til þess að gera sig að fífli fyrir siðmenntuðum vesturlandabúum, og það er líka ein leiðin til þess að láta siðmenntaða vesturlandabúa skammast sín fyrir það hversu steindauð og merkingarlaus trú þeirra er.

Við förum í páskafrí, og nýtum það í drykkju og skemmtun, ofát og hvíld. Varla fer mikill tími fólks í dag á páskum í það að róa sig niður og spyrja sjálft sig nauðsynlegra tilvistarspurninga á borð við: Hver er ég? Hvaðan kem ég? Hvaðan berst mér hjálp? Hjálp mér kemur ekki héðan frá, svo mikið er víst. Ég las einhversstaðar að best væri að lýsa heimspeki Kants á þann hátt að ætti maður inni 3 veikindaga í vinnunni eftir árið, ætti maður ekki að nýta sér þá í frí vegna þess að maður væri ekki veikur.

Þeir sem þekkja mig persónulega vita vel hversu mikil áhrif skirf Sigurbjörns Einarssonar hafa haft áhrif á mig, mínar lífsskoðanir og mitt trúarlíf. Mér áskotnaðist fyrir nokkrum árum bókin Draumar Landsins, sem að var útgefin árið 1949. Bókin er greinasafn, byggð á greinum eftir Sigurbjörn sem að hann skrifaði frá 1939-49. Ég las í vikunni greinina Við Orf og Altari, sem að Sigurbjörn skrifar þegar hann er við prestskap í úti á landi árið 1939.

Sigurbjörn byrjar á því að segja frá samtali sínu við sveitunga nokkra sem að segja honum frá því að það sé loftsteinn á leið til jarðar sem að gæti hugsanlega útrýmt jörðinni af alheimskortinu. Sigurbjörn segist hafa tekið þessu nokkuð rólega í fyrstu en verður svo umhugað um orð bændanna og fer að velta þessu frekar fyrir sér. Jörðin sjálf er í hættu, hvað ef að þetta reynist satt? Hann tekur fram að þetta hafi ekki verið neinn aðventistaspádómur, heldur blákaldur, vísindalegur útreikningur. Hann fer því að hugsa um hvað fjöldinn er áhyggjulaus og öruggur, hvernig fjöldinn “fleygist áfram dinglandi á þessu hnattkrýli, hring eftir hring, snúning eftir snúning.”

Hann segir í framhaldi:

“En hversu fátækt er ekki mannsbarnið með þetta eitt, hversu innantómt er þetta eilífa hringsól í kringum sólina, hversu dapurleg örbrigð að vakna til vits á þessum Hornströndum í geimnum og þeystast nokkra tilgangslausa hringsnúninga umhverfis sólina! Er það undarlegt, þó að spekingum, sjáendum og spámönnum hafi fundizt þeir vera útlagar hér á þessum hnetti, og er boðskapur þeirra um það, að heimkynni mannsbanrsins séu raunverulega annarsstaðar, mas eitt og markleysa?”

Útfrá þessum pælingum fer Sigurbjörn að velta því fyrir sér hvort að hinn áhyggjulausi “maður” sé tilbúinn að deyja, sé tilbúinn að hverfa eins og dögg fyrir sólu “á snöggu augabragði”.  Hann spyr sig hvort að mannkynið sé hætt að óttast, og hætt að geta undrast. Hann spyr sig hvað veiti nútímamanninum þessa “guðlegu upplifun”, sem að falist gæti í góðum verku, tónlist eða náttúrufegurð. Hann talar um Platón og Jeramía, Ibesen og Matthías, Orfevs og Beethoven og spyr hversvegna þessir menn gátu látið okkur fá gæsahúð.  Hann spyr hvort að það sé ekki einmitt ástæða til þess að undrast yfir því hversu dásamleg veröldin væri, með alla sína fegurð og alla sína snillinga. Hann getur ekki skilið að menn geti lifað án þess að spyrja sig einhverja almennra tilvistarspurninga og lifað án þess að verða var við alla fegurð tilverunnar.

                “Getir þú ekki undrazt yfir þessu, vinur sæll, þá ertu ekki öfundsverður a.m.k., hvað sem þú annars kannt að vera”

Sigurbjörn fer síðan í aðra sálma, þó nátengda. Hann leiðir útfrá þessum hugmyndum um veruleikann spurninguna um fegurð sérstæðu íslenskrar náttúru og hvað við getum gert til að þess að viðhalda henni. Það sem nú fer í hönd í pistili Sigurbjörns er magnað að lesa í ljósi þeirrra stóriðjuframkvæmda sem að nú eiga sér stað á landi voru. Hann talar um að íslensk náttúra verði okkur “aldrei nein gullkista” (sem reyndist þó rangt, hún hefur fært okkur ferðamenn og álver).  Svo kemur áhugaverður punktur:

“Sem betur fer, lætur íslenzk náttúra líklega ekki selja sig, þótt við förum að bjóða hana fara. Það mun vera eitt af gæfumörkum þessa lands. Látum þá síðan koma, sem koma vilja, og tökum þeim flærðarlausri kurteisi, ósvikinni, íslenzkri gestrisni, en förum ekki að hafa í frammi neitt apaspil að hætti sumra annarra kot þjóða til þess að ná í óhófsfé tízkutúrista. Það sem okkur varðar um, er hitt, hvaða gildi íslenzk náttúra hefir fyrir okkur sjálfa.” 

Já, svo mælir Hr. Sigurbjörn Einarssona árið 1939. Gat hann þá ekki með nokkru móti vitað hvernig framtíð þessa lands yrði, en á skrifum hans má lesa að hann óttast framtíð þjóðar sinnar á einn eða annan hátt, hann skynjar örar þjóðfélagsbreytingar úr blárri fátækt yfir í ríkidæmi sem að á fáa sína líka í veröldinni. Hann minnist einnig á það að okkur er Ísland gefið, það eigum við ekki á neinn hátt og höfum aldrei unnið fyrir því. Hann talar um að hér muni aldrei verða ríkir menn, heldur einungis synir og dætur þessa fátæka lands sem að aldrei megi gleyma uppruna sínum. Hvað gerðist?

“En hins vegar er fegurðin og stærðin í svip landsins. þetta bendir upp úr duftinu, laðar mannveruna til að leita út fyrir takmörk mannlegs sjóndeildarhrings, vekur hana til vitundar um, að hún er maður, ekkert minna. Þekktu sjálfan þig, minnstu þess, að þú ert maður – þetta er boðskapur íslanskrar náttúru til okkar. Og það á að verða boðskapur okkar til þeirrar veraldar, sem er að ganga af vituninu, þess mannkyns, sem virðist vera að varpa frá sér vegsemd sinni.”

Menn sem vakna ekki á morgnanna, þeir geta ekkert!

Það er nú bara þannig. Nú fer að líða að prófum hjá mér, og ég hef mikla löngun til þess að standa mig vel þessa önnina. Ég er reyndar í 5 áföngum þannig að álagið er umtalsvert, en alltaf nær maður samt að finna sér tíma til þess að gera eitthvað annað en að læra. Sem er svolítið skrýtið, þar sem að ég hef mjög gaman af náminu.

Hvað er þá “the most universal human characteristic, fear or lazyness” (Waking Life). Þetta er úr góðri mynd sem að ég sá einu sinni, en þar velti maður einn fyrir sér spurningunni hvers vegna það eru svo fáir sem að skara framúr, þ.e. koma með vel ígrundaðar akademískar kenningar. Er það ekki bara af því að við erum svö löt?

Ég er allavega hundlatur, ég geri ekkert.

Ég og Hólmí fórum á árshátíð guðrfræðinema um daginn, það var mjög áhugaverð samkoma. Ég var neyddur til þess að segja mjólkurhristingsbrandarann minn fyrir framan alla.

Guðfræðinemar geta skemmt sér vel, og það er algildur og sorglegur misskilningur að þeir séu einhverjir lúðar. Ég er allavega enginn lúði.

Og ekki pabbi og afi heldur.

Skallarnir eru dottnir út í körfunni, því miður. Liðið átti nokkra dapra leiki undir lok tímabils eftir að hafa spilað fantavel framan af móti. Valt er veraldargengi eins og Kristinn R. Ólafsson sagði einu sinni, það er hverju orði sannarra.

Ég fór á bókamarkað í Perlunni um daginn og gerði góð kaup, keypti m.a. Upp á Sigurhæðir eftir Þórunni Valdimarsdóttur á aðeins 1700kr. Mig minnir að bókin hafi verið einhverjum þúsundköllum dýrari fyrir jólin. M. Jocmhumson gæti því eflaust ort vel fallega um Skallagrímsliðið:

“Aldrei er svo bjart yfir öðlingsmanni,

að eigi geti syrt eins sviplega og nú;

og aldrei er svo svart yfir sorgarranni

að eigi geti birt fyrir eilífa trú!

Hann hefur samt eflaust ekki verið að hugsa um Skallagrímsliðið þegar hann orti þetta, en það má þó líkja öllu við allt.

Viðkvæmni og reiði

Af afdrepum síðustu daga: Fór í gær með skólanum í heimsókn í Kjalarnesprestakall. Það var mjög skemmtilegt, myndavélin mín naut sín og Sr. Gunnar Kristjánsson prófastur fræddi okkur um allt milli himins og jarðar. Eftir að hafa heimsótt þrjár krikjur fórum við í kaffi og kökur á prestsetrinu á Reynivöllum. Þetta var góður dagur og skemmtileg ferð. 

Ég vil meina að ég gangi í gegnum gríðarlega miklar og fjölbreyttar (geð)sveiflur dag hvern. Þá séu þessar sveiflur normal tengt hugsanagangi mínum, og hugmyndum um lífið. Það heldur mér aktívum, er hvorki jákvætt né neikvætt, fremur og heldur bara “kvætt”. Ég hef verið í andlegri fjarlægð í einhvern tíma. Einu sinni brann lífið í mér, og samfélagsgagnrýinin var ótæpileg og svartagallsrausið í takt við það. Ég held að það sé öllum ungum mönnum eðlilegt að missa trúna á lífinu á einhverjum tíma á tímabilinu 16-20. Ef þú gerir það ekki þá ertu líklega andlaus eða heilaþveginn. En hver er þá huggunin, og í hverju felst vonin?

Jú, styrkurinn sem þú hefur að bera kemur bersýnilega fram í því þegar þú rífur þig uppúr svartnættinu, og annaðhvort sættir þig við fallvaltleika tilverunnar og lærir að lifa með honum, eða þá að vonin rífi þig upp í hæstu hæðir, yfir efstu skýjabólstra, alla leið til himins og þú gefur þig almættinu.

Ég hef litla trú á okkur. Ég hef afskaplega litla trú á manninum. Ástæðuna tel ég vera að finna í þeirri firringu sem að maðurinn hefur lent í. Hann hefur glatað sjálfstæði sínu og flýtur steinsofandi að feigðarósi. Mér finnst ótrúlegt, stórkostlegt, að nokkur manneskja geti gengið í gegnum lífið án þess að gera allt sem í hennar valdi stendur til þess að skilja tilgang sinn hér á jörðu. Og skilja hvaðan hún er, og hvert hún gæti verið að fara. Hvernig er hægt að “bara lifa”, bara anda, vinna, leika, drekka, ríða og sofa? Hugsunin virðist ná svo stutt. Hún nær ekki út fyrir “markaðinn”. Við erum sekúleruð til mergjar.

Þarna verð ég að sjálfsögðu að koma inn á trúmál, þrátt fyrir að ég reyni eftir fremsta megni að sleppa því hér. Barnatrúin okkar er svo viðkvæm. Við höfum okkar barnatrú, en við meigum aldrei nokkurntímann tala um hana. Einn kennarinn minn sagði á dögunum að við ættum auðveldara með að tala um kynlíf en trú, okkar trú. Svo kemur að því að hinn vitiborni vestræni maður tapar barnatrúnni sinni. Það gerist svona um fermingu. Svo vakna spurningarnar hjá sumum, hvaðan kem ég? Hvert fer ég? Er ég eintóm systematík eða er ég heilagur? Hefur manneskjan einhvern sérstakan sess á jörðinni? En við megum ekki tala um þetta. Við megum hinsvegar lesa Nietzche og brosa og hlæja af því að hann er svo fyndinn. Við megum lesa heimspekinga sem gerðu guðssannanir eins og Descartes og Leibniz, af því að það er systematík. En um leið og við förum yfir í Jesú Krist, um leið og við erum farin handan þess jarðneska, þá erum við farin yfir strikið. “Ertu eitthvað klikkaður?”

Ég fékk mér í glas um daginn með vinunum og við héldum niður í miðbæ á pöbbarölt. Einhvern veginn slysaðist ég frá hópnum og ákvað því að fá mér pizzusneið. Þegar verið er að afgreiða mig kemur ung stúlka til mín og byrjar að spjalla við mig. Talið berst að lífi og starfi beggja og hún spyr mig hvað ég sé að læra. Ég segist vera guðfræðinemi. Þá breyttist allt. Fyrsta spurningin eftir svar mitt var: “Hvers vegna deyja lítil börn?”. Á ég að svara því? Eftir þetta var samtal okkar ekki samt og hún rauk í burtu í fússi, sagði að ég væri ekki heill. Þessi spurning á rétt á sér en það getur enginn maður svarað þessu. Og það á enginn maður að svara þessu. Þessir hlutir eru ekki á okkar borði og við getum ekki stjórnað himintunglunum eftir hentugleik. En það þarf ekki að vekja hjá manni reiði gagnvart guðshugmyndinni. Er svona auðvelt að sætta okkur við moldina. Og að moldin verði aldrei aftur hold.

Ég er samt alls ekki að gagnrýna trúleysi. Ég er að gagnrýna sinnuleysi. Við sýnum lífinu svo litla virðingu með því að gefa því ekki samskonar virðingu og það hefur sýnt okkur. Okkur er gefið lífið, og við þykjumst ekki vita hvaðan. Ég veit ekki hvað ég gerði til þess að fæðast. Ég veit ekki hversvegna ég er ég. Mér var gefið gott líf. En lífið er alvara, en um leið lán og gjöf og þessvegna ber okkur að þakka fyrir þær gjafir sem okkur eru gefnar á degi hverjum. Með því að lifa.

Ég er ekki hrifinn af því þegar trúarskoðanunum fólks er þröngvað upp á aðra, en ég er sömuleiðis ekki hrifinn af því þegar trúarvitund fólks er stungið ofan í skúffu á kostnað “alls hins” sem skiptir máli í “lífinu”.

Ég tók saman tvö erindi úr ljóðinu Haust eftir Tómas Guðmundsson:

Hví lagði vor heimur á sig þau örlögin hörðu?

Hví unnum vér ei sjálfum oss þeirrar gleði

að búa í sátt og samhug að þessari jörðu,

unz sól vors stutta lífs er hnigin að beði?

Hví máttum vér eigi hver annars byrðar ber

og bræðra vorra harmi í fögnuð snúa?

Nei, þetta er ekki sú veröld sem átti að vera.

Það var ekki þetta mannkyn, sem hér skyldi búa.

————-

Og þó er það máski í angist og umkomuleysi,

sem okkur, mannanna börnum er lífið kærast,

Því stíga bænir um frið yfir hallir og hreysi

frá hjörtum, sem þjást og orðlausum trega bærast.

Og kallar ei dimmasta nótt eftir nýjum degi?

Hin naktasta jörð elur vordraum um fold sína græna.

Og mundum vér beygja vor kné til ákalls ef eigi

yrði neins vænst af þeim himni, sem knýr oss til bæna?

Hversdagstíðindi

Rúnar og Arnar kíktu í heimsókn á laugardagskvöldið. Ég er með mjög þægilega stundatöflu. Það hefur samt hvílt á mér um stund hversu rómantískt það hefur verið að vera “bara” háskólanemi, vera “bara” ljóðskáld, vera “bara” lífskúnstner. Í dag eru menn svo margt. Ég kann ekki við það, ég hef t.d. stundum alltof lítinn tíma til þess að einbeita mér að náminu vegna þess að ég þarf að fara að gera eitthvað annað, eitthvað sem tengist ekki náminu. Hver segir svo sem að það sé námið sem sé það sem eigi að hafa forgang? Jú ég held að það ætti að vera þannig.

Maður þarf bara að vera svalari.

Við ræddum um þetta, við Heiðar. Svo komumst við að því að Atli Harðarson er okkar helsta átorítet þessa daganna, og hefur lengi verið. Ég skoðaði t.d. um daginn gömul heimspekiverkefni sem að ég gerði hjá honum meðan ég var í FVA, hann lagði gríðarlega vinnu í þau svör sem að hann gaf nemendum sínum til baka við verkefnaskil. Fannst stundum eins og aðrir menntaskólakennarar hefðu mátt taka slík vinnubrögð til fyrirmyndar. Hann var ekki bara að benda á það sem manni misfórst, heldur lagði hann alltaf hinar og þessar úrlausnir og skrifaði langar ræður um hina og þessa heimspekinga sem að tengust hverju efni fyrir sig.

Annars stefni ég á það að skirfa hér beinskeittan pistil á næstu dögum, í takt við áðurgefin loforð.

Bara svona aðeins…

Nú fyrr í kvöld átti ég frábæra kvöldstund á Berugötunni, þar sem Unnsteinn Arason fræddi okkur Hörð, Heiðar, Rúnar og mig, um gamla tíma og sagði okkur óborganlegar “lókalisma” sögur. Svo voru svalirnar góðu brúkaðar að vanda. Ég hafði saknað svalanna.

Myndavélin er komin í hús og var hún reynd á Berugötunni áðan. Þessi mynd af Herði fannst mér standa uppúr. Hann er spurull, samt þenkjandi, viss en samt óviss. Hörður í hnotskurn.

Ég er búinn að vera síðustu daga á Selfossi, sem fínasti bær og þar er gott að vera. Ég hef verið lengi fylgjandi þeirri skoðun, alveg frá því að þegar við vorum í 10.bekk og fórum þangað í skólaferðalag.

Þeir sem vilja nálgast myndina af Herði í stærri upplausn og betri gæðum, hafið samband við mig og við getum rætt um verð. Verst að jólin eru liðin, því að myndin hefði verið mjög hugguleg í jólapakkann.

Svo verður þessi líka að fara með, fyrir þá sem hafa ekki séð mig í lengri tíma.